Energie opslag systeem

Wat is een energie opslag systeem?

Een energie opslag systeem is een installatie die elektrische energie opslaat (meestal in batterijen) om die op een later moment weer beschikbaar te maken voor jouw woning, bedrijf of installatie. In de praktijk betekent dit dat je opgewekte stroom niet direct hoeft te verbruiken of terug te leveren, maar eerst kunt bewaren en inzetten wanneer dat voor jou het meest gunstig is.

Energie opslag systemen worden toegepast om schommelingen in opwek (zoals zon en wind) op te vangen, verbruikspieken te dempen en het elektriciteitsnet te ontlasten. Afhankelijk van het type systeem kan energieopslag ook helpen bij energiemanagement: het sturen van laden en ontladen op basis van verbruik, opwek, tarieven of netcondities. In veel toepassingen spreek je ook over Battery Energy Storage System (BESS): een combinatie van batterijmodules, vermogenselektronica (zoals omvormers) en een besturingslaag die het geheel veilig en efficiënt laat samenwerken.

Waarom kiezen voor een energie opslag systeem?

Een energie opslag systeem geeft je meer grip op wanneer en hoe je elektriciteit gebruikt. Zeker bij toenemende elektrificatie (warmtepompen, elektrisch rijden, proces-elektrificatie) en wisselende energieprijzen kan energieopslag waarde toevoegen.

In de praktijk helpt energieopslag vooral bij het verhogen van eigen verbruik van zelf opgewekte energie, het beperken van piekbelasting (bijvoorbeeld via peak shaving) en het verbeteren van bedrijfscontinuïteit wanneer je processen gevoelig zijn voor verstoringen.

Daarnaast kan een goed aangestuurd systeem bijdragen aan het verminderen van netbelasting en daarmee aan het beperken van problemen rondom netcongestie, omdat je minder afhankelijk hoeft te zijn van transportcapaciteit op piekmomenten.

Hoe werken energie opslag systemen?

Een energie opslag systeem werkt als een buffer tussen energieproductie en energieverbruik. Wanneer er meer elektriciteit beschikbaar is dan je op dat moment nodig hebt, kan het systeem die energie opslaan. Op momenten dat je verbruik hoger is dan de opwek, levert het systeem de opgeslagen energie terug aan je installatie.

De batterij is hierbij de kerncomponent die wordt geladen en ontladen in herhaalbare cycli. Moderne batterijsystemen zijn ontworpen om dit proces gecontroleerd en veilig uit te voeren, waarbij een batterijmanagementsysteem (BMS) continu bewaakt of spanning, temperatuur en laadstatus binnen veilige marges blijven.

Naast de batterij spelen omvormers en schakelkasten een belangrijke rol, omdat zij zorgen voor de juiste omzetting en aansturing van energie richting je verbruikers of (indien van toepassing) het net. In veel systemen zorgt een energiemanagementsysteem (EMS) voor de “intelligentie”. De EMS bepaalt wanneer laden of ontladen het meest logisch is op basis van doelen zoals zelfconsumptie, piekreductie of netontlasting.

De veiligheid van een energie opslag systeem

Veiligheid is een essentieel onderdeel van energieopslag, omdat batterijen grote hoeveelheden energie compact opslaan. Een veilig systeem begint bij een correcte engineering, installatie en configuratie, passend bij de toepassing en omgeving. Denk aan een geschikte opstellocatie (droog, geventileerd, beschermd tegen extreme temperaturen), correcte dimensionering van bekabeling en beveiliging, en het gebruik van componenten met aantoonbare certificering en testen.

Belangrijke maatregelen zijn onder meer een goed werkend BMS, bescherming tegen overbelasting en kortsluiting, en het voorkomen van thermische problemen door voldoende ventilatie en de juiste plaatsing.

Maar ook beheer en onderhoud tellen mee: periodieke inspecties van aansluitingen, omvormers en beveiligingen helpen om slijtage of loszittende verbindingen tijdig te ontdekken. In professionele omgevingen kan aanvullende brandveiligheidsinrichting nodig zijn (bijvoorbeeld detectie of compartimentering), afhankelijk van risicoanalyse en lokale voorschriften.

Normen waar een energie opslag systeem aan moet voldoen

Een energie opslag systeem moet voldoen aan geldende veiligheids- en installatienormen om risico’s zoals elektrische storingen, oververhitting en brand te beperken. Voor stationaire energieopslag met lithium-ion batterijen is NEN-EN-IEC 62619 een belangrijke norm. Deze norm stelt eisen aan de veiligheid van industriële lithium-ion batterijen. Daarnaast beschrijft NEN-EN-IEC 62485-2 veiligheidsmaatregelen voor het veilig installeren en gebruiken van industriële batterijsystemen.

Voor complete energieopslagsystemen is ook NEN-EN-IEC 62933-5-1 relevant. Deze norm richt zich op de systeem- en brandveiligheid van energie opslag systemen en helpt bij het beoordelen en beheersen van risico’s. Afhankelijk van de toepassing moeten systemen daarnaast voldoen aan algemene elektrische installatienormen, zoals NEN 1010. Het naleven van deze normen is essentieel voor een veilige en betrouwbare inzet van energieopslag.

Voor wie is een energie opslag systeem interessant?

Energie opslag systemen zijn interessant voor zowel industriële toepassingen als voor thuis. In de industrie draait het vaak om het beheersen van piekverbruik, het borgen van continuïteit en het slimmer sturen van energie binnen processen. Thuis gaat het meestal om het verhogen van eigen verbruik van zonne-energie, het beperken van netafname op ongunstige momenten en het vergroten van onafhankelijkheid van prijsfluctuaties.

Energie opslag systeem voor bedrijven

Bij bedrijven wordt energieopslag vaak ingezet om verbruikspieken af te vlakken (peak shaving) en om energie slimmer te plannen rondom productie en bedrijfsprocessen. Het systeem kan laden bij lagere belasting of bij eigen opwekking en ontladen tijdens piekmomenten, waardoor je netaansluiting minder zwaar wordt belast.

In veel projecten is de aansturing via een EMS cruciaal: daarmee kun je sturen op doelen zoals kostenreductie, beperking van pieken en het verminderen van netbelasting.

Energie opslag systeem voor thuis

In een woning wordt energieopslag meestal gekoppeld aan zonnepanelen. Wanneer je overdag meer opwekt dan je verbruikt, wordt het overschot opgeslagen in de thuisbatterij. In de avond of op momenten met hogere vraag kan die energie van je zonnepanelen batterij weer worden gebruikt, waardoor je minder stroom uit het net hoeft te halen.

Voor veel huishoudens is de praktische winst vooral: meer eigen zonne-energie benutten, minder afhankelijk zijn van netafname op piekmomenten en meer grip op energiestromen in huis.

Hoeveel kost een energie opslag systeem?

De kosten van een energie opslag systeem verschillen sterk per situatie, omdat capaciteit, vermogenscomponenten (zoals omvormers/PCS), installatiecomplexiteit, benodigde beveiligingen en aansturing (EMS) een grote invloed hebben. Daarom is het verstandig om kosten altijd te benaderen als bandbreedtes en projectafhankelijk te houden.

Voor thuisbatterijen worden in Nederland vaak richtprijzen genoemd die (inclusief installatie) grofweg tussen €4.000 en €10.000 liggen, afhankelijk van capaciteit en uitvoering.

Daarnaast worden ook kosten per kWh genoemd; een veelgenoemde bandbreedte in recente marktindicaties ligt rond €450 tot €750 per kWh, waarbij merk, functies en installatie invloed hebben op de uiteindelijke prijs.

Voor bedrijven en industriële toepassingen variëren de kosten sterk. Dit is afhankelijk van de schaal en complexiteit van het systeem. Internationaal worden voor commerciële energieopslagsystemen vaak richtprijzen genoemd per opgeslagen kilowattuur, maar in de praktijk hangen de uiteindelijke kosten in Nederland en Europa vooral af van projectgrootte, engineering, netintegratie en veiligheidsvoorzieningen.

Energieverbruik optimaliseren met een energie opslag systeem

Een energie opslag systeem is een praktische manier om energieverbruik te optimaliseren: je brengt opwek en verbruik beter in balans, dempt pieken en vergroot je flexibiliteit. Daarbij blijft veiligheid een basisvoorwaarde: een correcte installatie, passende beveiligingen, goed beheer en werken volgens relevante normen en richtlijnen zijn essentieel om risico’s te beheersen en betrouwbaar te kunnen opereren.

Voor bedrijven die hun energieverbruik slimmer willen sturen, kosten willen verlagen en tegelijkertijd de belasting op het elektriciteitsnet willen verminderen, kunnen de energieopslagsystemen van Frax een passende route zijn. Frax levert complete plug-and-play BESS-oplossingen en ondersteunt integratie met het Frax energie management systeem (EMS), met focus op gebruiksvriendelijkheid, betrouwbaarheid en ontzorging voor installateurs en projecten in zowel industriële als residentiële omgevingen.